” बैलपोळा ” सणाबद्दल संपूर्ण माहिती :- Complete information about “Bailpola” festival In Marathi

” बैलपोळा ” सणाबद्दल संपूर्ण माहिती :- Complete information about “Bailpola” festival In Marathi:- पोळा हा महाराष्ट्र आणि छत्तीसगड राज्यातील एक सण आहे जो शेतकरी बैलाची पूजा करून साजरा करतात. शेतकरी या दिवशी त्यांच्या बैलांना सजवतात आणि नंतर सणासाठी त्यांची पूजा करतात. हा सामान्यतः एक पारंपारिक गावचा उत्सव आहे जेथे ते बैलांना त्यांच्या नांगरणीच्या कामात मदत करतात त्यांचा आदर करतात.

” बैलपोळा ” सणाबद्दल संपूर्ण माहिती :- Complete information about “Bailpola” festival

 

Complete information about "Bailpola" festival

 

या विशेष दिवशी शेतकरी सर्व प्रथम आपल्या बैलांना चांगली आंघोळ घालतात आणि नंतर त्यांना सुंदर दागिन्यांनी सजवतात. त्यानंतर शेतकऱ्यांकडून बैलांची प्रार्थना केली जाते आणि त्यांना खास खायलाही दिले जाते. शेतीच्या कामात मदत केल्याबद्दल शेतकरी बैलांप्रती कृतज्ञता व्यक्त करतात. सणाच्या दुसऱ्या दिवसापासून नांगरणीची कामे सुरू होतात आणि शेतात बिया पेरल्या जातात. हा महाराष्ट्राचा एक अतिशय अनोखा सण आहे जिथे एखाद्या प्राण्याला या प्रसंगाचे केंद्रबिंदू बनवले जाते.

पोळा सण संपूर्ण महाराष्ट्रात, हिंदू महिन्यात श्रावण (साधारणतः ऑगस्टमध्ये) साजरा केला जातो. हे श्रावणातील पिठोरी अमावस्येला (अमावस्या) येते. हा सण शेतकरी बैलांची पूजा करतो आणि दुसऱ्या दिवसापासून शेतात नांगरणी आणि पेरणी सुरू होते. पोळा सणाच्या आदल्या दिवशी शेतकरी त्यांच्या बैलाच्या नाकपुडीतून ‘वेसन’ (दोरी) काढतात.

त्यानंतर, ते हळद पावडर आणि शेंगदाणा तेलाची पेस्ट खांद्यावर लावतात.शेवटी, बैलाला गरम पाण्याने आंघोळ करून बाजरी बनवलेली खिचडी दिली जाते. सणाच्या दिवशी बैलाला जवळच्या नदीवर किंवा तलावावर नेऊन त्याला आंघोळ घालण्यात येते. त्यानंतर शेतकरी बैलाची शिंगे रंगवतात आणि त्यावर रंगीबेरंगी दागिने घालतात.

शेवटी बैलांच्या अंगावर अलंकारिक शाल घालून त्यांच्या गळ्यात फुलांच्या माळा घालतात. बैलांना सजवल्यानंतर शेतकरी त्यांची पूजा करतात. संध्याकाळची वेळ परिसरातील सर्व बैलांची उत्साही मिरवणूक, सुंदर सजवलेल्या, रस्त्यावरून काढण्यासाठी राखीव आहे.

शेजारी, आपण शेतकरी ढोल, बगळे, लेझिम (एक विशिष्ट भारतीय वाद्य) इत्यादी वाद्ये वाजवताना पाहतो. भारतातील काही गावांमध्ये उत्सवाचा एक भाग म्हणून जत्रेचेही आयोजन केले जाते. या मेळ्यांचे प्रमुख आकर्षण म्हणजे स्पर्धा आणि मैदानी खेळ जसे की व्हॉलीबॉल, कुस्ती, कबड्डी, खो-खो इ. शहरे आणि शहरांमध्ये, लोक बैलाची पूजा करण्याऐवजी त्यांच्या मूर्तींची पूजा करतात, लाकडी किंवा मातीच्या.

शेवटचे पण किमान नाही, पुरण पोळी (एक गोड पदार्थ) सणांना परिपूर्ण चव जोडते.बैल पोळा हा शेतकर्‍यांसाठी एक आनंदोत्सव आहे, जे त्यांच्या नांगर चालवणार्‍या बैलांप्रती मनापासून कृतज्ञता व्यक्त करतात जेणेकरून शेतकरी बी पेरून उपजीविका करू शकतील. हा एक दिवस आहे जेव्हा बैलांना ते शेतात केलेल्या कठोर परिश्रमासाठी, बीज पेरणीची प्रक्रिया सुरू करण्यासाठी आणि मानवी भूक भागवण्यासाठी त्यांची पूजा केली जाते.

शेती व्यवसायाची कोणतीही माहिती नसलेल्या शहरी शहरात जन्माला आल्याने आणि लहानपणी मला या सणाची फारशी माहिती नव्हती. पण त्यावेळचा एक प्रसंग अजूनही आठवतो. जामीन पोळा उत्सवानंतरचा तो दिवस होता. मी माझ्या आईसोबत मंदिरात गेलो होतो. मंदिराच्या परिसरात गवताची मोकळी जमीन होती. लहान मुलगा असल्याने मी त्यांना पाहून आश्चर्यचकित झालो आणि त्यासाठी सर्व प्रकारच्या कारणांची कल्पना करू लागलो.

मला वाटलं पहिलं कारण म्हणजे रंगपंचमी. रंगपंचमीला आपण एकमेकांवर पाणी आणि रंग टाकतो. म्हणून मी कल्पना केली की बैलांनीही त्यांची रंगपंचमी साजरी केली होती आणि ती रंगीत होती. पण मी पुन्हा विचार केला की चार पायांचे प्राणी एकमेकांवर रंग कसे टाकू शकतात? आणि म्हणून, हे कारण नाकारले गेले.

बैलांनी घातलेले दागिने बघून दुसरा विचार आला – लग्नाचा. विवाह समारंभासाठी जोडप्यांना हळद लावली जाते आणि ते दागिने घालतात. तशाच प्रकारे बैलांवर हळद लावली गेली असावी आणि कालच त्यांचे लग्न ठरले असते म्हणून घातलेले दागिने. पण मग मी विचार केला – कोणाला विधी करायला आणि बैलांशी लग्न करायला वेळ आहे? म्हणून मी तो विचारही टाकून दिला.

गाय हा पवित्र प्राणी मानला जातो आणि हिंदू धर्मात तिची पूजा केली जाते. महाराष्ट्र, छत्तीसगड, मध्य प्रदेश, तेलंगणा आणि कर्नाटक राज्यांमध्ये बैल पोळा हा सण साजरा केला जातो, तर मध्य प्रदेश आणि छत्तीसगडसारख्या राज्यांमध्ये हा दिवस पोळा अमावस्या म्हणूनही साजरा केला जातो.

हिंदू देव आणि देवतांना नंदी नावाचा बैल, भगवान शिव, गाय भगवान कृष्णासारखे प्राणी असतात. बैल पोळा म्हणजेच बैल पोळा या नावाच्या गायी आणि बैलांना महत्त्व देण्यासाठी महाराष्ट्रातील शेतकरी हा दिवस साजरा करतात. हा दिवस कुशोपातिनी अमावस्येला, श्रावण महिन्यातील पौर्णिमेला येतो. त्यामुळे विदर्भातील हे शेतकरी त्या दिवशी बैलांना सजवून त्यांची पूजा करतात.महाराष्ट्र हे शेतजमीन म्हणून विस्तीर्ण राज्य आहे.

जुन्या काळी शेती आणि इतर कामांसाठी बैलांचा वापर केला जात असे. तर, ते मानवासाठी सर्वात उपयुक्त प्राणी आहेत.  महाराष्ट्रीयन शेतकरी पोळ्याच्या दिवशी सर्व मदतीसाठी बैलांचे कौतुक करतात.सुंदर दिसण्यासाठी बैलांना धुऊन सजवले जाते. शेतकरी त्यांची पूजा करतात आणि त्या दिवशी विशेष अन्न देतात. त्यानंतर त्यांना ढोलकी आणि लेझीम (लाकडी रॉडने बनवलेले वाद्य आणि धातूच्या तुकड्यांनी भरलेली लोखंडी साखळी) यांच्या संगीतासह गावभर मिरवणुकीत नेले जाते. पोळा हा हिंदू संस्कृतीचा विशेष पैलू आहे जो गुरांचा आदर करतो.

Share: 10

About Author:

नमस्कार मित्रांनो, मी विशाल पिंपळकर मी या ब्लॉगचा SEO पाहतो, या ब्लॉगवर तुम्हाला मराठी निबंध, किल्ले, सुविचार, मनोरंजन, कथा ई. गोष्टी वाचायला मिळतील.

Leave a Comment